Toen we binnenkwamen, lag hij op een hoog-laagbed, tussen de woonkamer en de slaapkamer, dat was praktischer voor de zorg die hij nodig had.
Zijn vrouw en kinderen hielden zich stil op de achtergrond. Niemand wilde helpen met de verzorging.
Niemand wilde eigenlijk echt bij hem zijn. We wasten hem, verzorgden zijn gezicht en trokken hem zijn kleding aan. Stap voor stap. En toen we klaar waren met de verzorging, lag daar ineens een andere man. Rustig alsof de “strijd” gestreden was.
Willen jullie bij hem zijn, komen kijken, afscheid nemen en zelf de kist sluiten?
Heel even kwamen ze kijken, een korte blik, niet lang. ‘Sluiten jullie maar de kist, hij moet weg,’ zei zijn vrouw.
Mevrouw wilde dat hij naar de aula werd gebracht. Ze hadden geen behoefte aan bezoek.
Kaarten hoefden niet, er kwamen weinig mensen. Ze deden het per Whatsapp.
Drie dagen later stonden we bij de aula, daar was weinig behoefte afscheid. Het was goed zo. Een paar weken later ging ik nog eens bij haar langs om te horen hoe het met haar ging.
We spraken af bij haar dochter. Dat voelde prettiger.
‘Ik moet wennen aan het alleen zijn in huis. Ik kan mijn draai niet vinden’ waren haar woorden.
We praatten over van alles. Over het dagelijks leven, over kleine dingen, maar niet over hen samen.
Tot ze mij ineens aankeek. ‘Kun je ook blij zijn als iemand is overleden?’
Ze wachtte even. ‘Het klinkt misschien raar… maar ik ben echt opgelucht.’
Wat zeg je tegen iemand die na het overlijden van haar man geen leegte voelt, maar ruimte?
Dat maakt iemand niet kil. Het betekent niet dat er geen liefde of houden van is geweest.
Misschien is dat wel een van de moeilijkste kanten van rouw: dat rouw er niet altijd uitziet zoals we denken dat het eruit zou moeten zien.
Niet iedereen huilt. Niet iedereen mist iemand op dezelfde manier. En soms kan het overlijden van iemand naast verdriet ook rust, vrijheid of opluchting brengen.
Rouw laat zich niet voorschrijven.
Soms is er verdriet. Soms is er gemis, schuldgevoel, boosheid of verwarring. En soms…is er ruimte.
En misschien is het juist dan belangrijk dat we niet meteen invullen hoe iemand zou móéten rouwen. Luisteren en zonder meteen in te vullen wat iemand zou moeten voelen.
Want afscheid nemen is persoonlijk.
En rouwen ook, soms is het een leegte die je voelt.
Soms is het ruimte om weer adem te halen.
